Δεκτή έγινε η εισήγηση του Δημάρχου Ηρακλείου Αλέξη Καλοκαιρινού στο Δημοτικό Συμβούλιο για το ιδιοκτησιακό καθεστώς και την προοπτική αξιοποίησης της έκτασης του νυν αεροδρομίου Ηρακλείου «Νίκος Καζαντζάκης», όταν θα λειτουργήσει το νέο αεροδρόμιο στο Καστέλι κατά τη συνεδρίαση τη Δευτέρα 19/10.

Ο Δήμαρχος Ηρακλείου αναφέρθηκε αναλυτικά στο ζήτημα της αποσαφήνισης του ιδιοκτησιακού καθεστώτος, και ιδιαίτερα του εμπράγματου δικαιώματος του Δήμου Ηρακλείου στην έκταση του νυν αεροδρομίου «Νίκος Καζαντζάκης».

Παράλληλα, παρουσιάστηκαν στο Δημοτικό Συμβούλιο τα συμπεράσματα της νομικής και τεχνικής έρευνας που έγινε από τον Δήμο Ηρακλείου και με την οποία επιβεβαιώνεται το εμπράγματο δικαίωμα του Δήμου στην εν θέματι έκταση:

Άθροισμα επιμέρους ισοδυνάμων εμβαδών κληροτεμαχίων εντός Α/Δ: 562.681,31

Συγκυριότητα 11/30:  362.992,98

Αποκλειστική κυριότητα: 199.688,34

Ποσοστό:  562.681,31 /  1.736.852,61 (συνολική έκταση αεροδρομίου)= 32,40%

Επίσης, ο Αλέξης Καλοκαιρινός αναφέρθηκε στην συμμετοχή του Δήμου στην αξιοποίηση της έκτασης μετά την παύση λειτουργίας του αεροδρομίου.

 Όπως τόνισε:

Ο Δήμος Ηρακλείου, τόσο με την ιδιότητα του συγκυρίου της έκτασης, όσο και με τη θεσμική αρμοδιότητα και δικαιοδοσία του, αποβλέπει  στην αξιοποίηση των εκτάσεων της ιδιοκτησίας του στην περιοχή του αεροδρομίου επ’ ωφελεία των Δημοτών του και της κοινωνίας εν γένει».

Ειδικότερα, ο Δήμος Ηρακλείου, δεδομένου ότι είναι συνιδιοκτήτης της εν θέματι έκτασης θα επιδιώξει κατ’ αρχήν την ενεργή και συναποφασιστική συμμετοχή του, από κοινού με τον έτερο συνιδιοκτήτη της έκτασης αυτής, το Ελληνικό Δημόσιο καθώς και με τους λοιπούς αρμόδιους φορείς, σε μια ουσιαστική διαδικασία για την συνδιαμόρφωσης του αναπτυξιακού σχεδιασμού της περιοχής, συμβατού με τις πρόνοιες του Τοπικού Πολεοδομικού Σχεδίου του Δήμου Ηρακλείου το οποίο έχει ήδη εκπονηθεί και πρόκειται να τεθεί σε διαβούλευση.

Η συμμετοχή αυτή πρέπει να εξασφαλιστεί από το αρχικό στάδιο, όταν προσδιορίζονται οι στόχοι, εξετάζονται οι εναλλακτικές δυνατότητες και επιλέγονται οι βασικές χρήσεις και υποδομές.

Κατά τη συνδιαμόρφωση της πρότασης αξιοποίησης της έκτασης πρέπει, ιδίως, να ληφθούν υπόψη οι ακόλουθες αρχές:

• Πρώτη αρχή, η θεσμική συνοχή. Η αξιοποίηση της έκτασης οφείλει να εντάσσεται σε συνεκτικό χωρικό σχεδιασμό, σύμφωνα με τον Κώδικα Χωροταξίας–Πολεοδομίας (ν. 5306/2026). Η επιλογή του κατάλληλου εργαλείου πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις κατευθύνσεις του υπερκείμενου χωροταξικού σχεδιασμού και να εξασφαλίζει την οργανική σύνδεση της παρέμβασης με τον σχεδιασμό του Δήμου Ηρακλείου.
• Δεύτερη αρχή, η περιβαλλοντική βιωσιμότητα και ανθεκτικότητα, με πυρήνα το μεγάλο (μητροπολιτικό) πάρκο πρασίνου, τη διάχυση του πρασίνου σε όλες τις ενότητες, τη βιοκλιματική δόμηση και την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, σύμφωνα με τον Εθνικό Κλιματικό Νόμο (ν. 4936/2022) και τις κατευθύνσεις της Νέας Χάρτας της Λειψίας για δίκαιες, πράσινες και παραγωγικές πόλεις.
• Τρίτη αρχή, η κοινωνική ανταποδοτικότητα: κοινωνική και προσιτή κατοικία, κοινωφελείς υποδομές, μηχανισμοί «διπλής ανάπλασης» που ανακουφίζουν και τις πυκνοδομημένες συνοικίες του κέντρου, ώστε το όφελος της αξιοποίησης να επιστρέφει απτά στην πόλη και ιδίως στη Νέα Αλικαρνασσό.
• Τέταρτη αρχή, η ισορροπία δημόσιου και ιδιωτικού συμφέροντος. Ο Δήμος δεν αντιτίθεται στις επενδύσεις, τις επιδιώκει, θέτει όμως κανόνες αναλογικότητας, ώστε οι ζώνες υψηλής προστιθέμενης αξίας να συγχρηματοδοτούν τις κοινωφελείς λειτουργίες και η ανάπτυξη να παράγει διατηρήσιμη αξία και όχι αποκομμένους θύλακες.
• Πέμπτη αρχή, ο συμμετοχικός χαρακτήρας της διαδικασίας, όπως επιβάλλουν το εθνικό και το ενωσιακό πλαίσιο για τον βιώσιμο χωρικό σχεδιασμό: διαβούλευση με την τοπική κοινωνία, δημοκρατική λογοδοσία και κοινή διαμόρφωση των επιλογών με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς του Δημοσίου.

Περαιτέρω, γενικές αρχές που διέπουν τον σχεδιασμό του Δήμου Ηρακλείου, και οι οποίες θα πρέπει να τύχουν εφαρμογής και κατά αξιοποίησης της εν θέματι έκτασης, είναι:

1. Η ανθεκτικότητα και η περιβαλλοντική βιωσιμότητα
2. Η κοινωνική συνοχή και η κοινωνική ανάπτυξη
3. Η διαφοροποιημένη παραγωγική-οικονομική δραστηριότητα με έμφαση στην καινοτομία και την ισόρροπη ανάπτυξη
4. Η πολυτροπική βιώσιμη κινητικότητα
5. Η καινοτομία και ο σχεδιασμός που προλαβαίνει τις διαγραφόμενες μελλοντικές τάσεις και ανάγκες των πόλεων
6. Το branding του Δήμου Ηρακλείου
7. Η συνολική βελτίωση της ποιότητας ζωής

Σύμφωνα με τα παραπάνω, η βασική θέση του Δήμου Ηρακλείου έχει ως εξής:

Ο προωθούμενος σχεδιασμός πρέπει να βρίσκεται σε συντονισμό με το Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο (ΤΠΣ) Δήμου Ηρακλείου και να εναρμονίζεται με τις κατευθύνσεις του υπερκείμενου χωροταξικού σχεδιασμού όπως αυτό του Π.Χ.Π. Κρήτης και του νέου ΕΧΠ Τουρισμού.

Ειδικότερα, κρίνουμε ότι ο σχεδιασμός οφείλει

• Να διέπεται από συνέχεια και συμπληρωματικότητα με το υπόλοιπο πολεοδομικό συγκρότημα του Ηρακλείου.
• Να αποτελεί αφετηρία και να λειτουργεί ως συντελεστής για την συνολική ανάπλαση και αναβάθμιση της ποιότητας ζωής της πόλης.
• Να ωφελεί άμεσα την Νέα Αλικαρνασσό.

Από τον Δήμο Ηρακλείου προκρίνεται η ολοκληρωμένη αξιοποίηση της έκτασης με συνδυασμό συμπληρωματικών λειτουργιών, με γνώμονα τις ανάγκες της πόλης, το δημόσιο όφελος και την αναβάθμιση της Νέας Αλικαρνασσού.

Στο πλαίσιο αυτό, προτείνονται ως βασικές κατευθύνσεις του σχεδιασμού:

• Η κατοικία, με έμφαση στην κοινωνική και την προσιτή κατοικία.
• Η δημιουργία εκτεταμένων χώρων πρασίνου, ελεύθερων και κοινόχρηστων χώρων, καθώς και υποδομών κοινής ωφέλειας.
• Η εγκατάσταση υπηρεσιών δημόσιας διοίκησης και λειτουργιών μητροπολιτικής εμβέλειας.
• Η ανάπτυξη δραστηριοτήτων καινοτομίας, εκπαίδευσης και πολιτισμού.
• Η ανάπτυξη τουριστικών και εμπορικών δραστηριοτήτων ήπιας κλίμακας και έντασης, συμβατών με τον χαρακτήρα της περιοχής και τις υπόλοιπες προτεινόμενες λειτουργίες.

Οι κατευθύνσεις αυτές προτείνεται να εξειδικευθούν ως προς τη χωροθέτηση, την κλίμακα και τους όρους ανάπτυξής τους κατά την εκπόνηση του σχεδιασμού. Ο Δήμος Ηρακλείου προτίθεται να συμβάλει στα ανωτέρω με τεκμηριωμένες προτάσεις στο πλαίσιο μιας δομημένης και εκ των προτέρων συμπεφωνημένης διαδικασίας.

Ο συνολικός σχεδιασμός πρέπει να συνεκτιμά την υφιστάμενη χωρική οργάνωση της ευρύτερης περιοχής και τις προγραμματιζόμενες παρεμβάσεις, επιδιώκοντας τη σύνδεση, τη συνέχεια και τη συμπληρωματικότητα των λειτουργιών. Ιδιαίτερη βαρύτητα πρέπει να δοθεί στον οικιστικό ιστό της Νέας Αλικαρνασσού, στις παραγωγικές δραστηριότητες της Βιομηχανικής Περιοχής Ηρακλείου, στον σχεδιασμό του Πάρκου Κυκλικής Οικονομίας και της έκτασης του στρατοπέδου Μπετεινάκη, καθώς και στην περιοχή του Καρτερού και στο αρχαιολογικό περιβάλλον της Αμνισού.

Αδιαπραγμάτευτη θέση του Δήμου Ηρακλείου αποτελεί η διασφάλιση συνεχούς και ανεμπόδιστης δημόσιας πρόσβασης στο παραλιακό μέτωπο και κοινής χρήσης του σε όλο το μήκος του, από το ανατολικό έως το δυτικό άκρο της έκτασης, με πρόβλεψη των αναγκαίων κοινόχρηστων συνδέσεων με τον αστικό ιστό.

Προτείνεται το Δημοτικό Συμβούλιο να υιοθετήσει τις παραπάνω θέσεις ως πλαίσιο διεκδίκησης και συμμετοχής του Δήμου και να υποστηρίξει:

• Τις αναγκαίες ενέργειες για τη διασφάλιση των ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων, βάσει των συμπερασμάτων της νομικής και τεχνικής έρευνας.
• Τη διαμόρφωση των όρων σταθερής και λειτουργικής διαδικασίας συνεργασίας με το Ελληνικό Δημόσιο και τους αρμόδιους φορείς.
• Την επεξεργασία τεκμηριωμένης δημοτικής πρότασης, με καταγραφή αναγκών, αξιολόγηση εναλλακτικών λύσεων και προσδιορισμό προτεραιοτήτων.
• Την ενημέρωση και συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας, με ιδιαίτερη μέριμνα για τη Νέα Αλικαρνασσό.

Συμπεράσματα

1. Το Αεροδρόμιο Ηρακλείου «Νίκος Καζαντζάκης» καταλαμβάνει σήμερα έκταση 1.736.852,61 τ.μ. που αποτελείται από τμήματα των κληροτεμαχίων 317 και 307 συνιδιοκτησίας του Δήμου Ηρακλείου κατά ποσοστό 11/30 εξ αδιαιρέτου και των κληροτεμαχίων 4, 6 και 7 της αποκλειστικής κυριότητας του Δήμου Ηρακλείου.
2. Η τότε Κοινότητα Νέας Αλικαρνασσού, με την από 17-12-1932 οριστική διανομή του αγροκτήματος Αλικαρνασσού, κατέστη αποκλειστική κυρία των κληροτεμαχίων που αναλυτικά αναφέρονται στο από 17-12-1932 Πρακτικό.
3. Με την υπ’ αριθμ. 507/1988 απόφαση του Αρείου Πάγου κρίθηκε αμετάκλητα ότι η Κοινότητα κατέστη αποκλειστική κυρία των αναφερόμενων στο ανωτέρω πρακτικό κληροτεμαχίων, και ειδικότερα: α) συγκύρια σε ποσοστό 11/30 εξ αδιαιρέτου στα  αριθμ. 307 και 317 κληροτεμάχια και β) αποκλειστική κυρία μεταξύ άλλων,  των κληροτεμαχίων υπ΄ αριθμ. 4, 6 και 7, εμβαδού 386.576 τμ, 42.479 τμ, 43.168 τμ αντίστοιχα, τμήματα των οποίων (κληροτεμαχίων) περιλαμβάνονται στην έκταση του αεροδρομίου Ηρακλείου.
4. Ο Δήμος Ηρακλείου ως καθολικός διάδοχος της Κοινότητας Νέας Αλικαρνασσού, κληρούχου της ως άνω διανομής, έχει υπεισέλθει στα ιδιοκτησιακά δικαιώματα αυτής τα απορρέοντα από την ως άνω οριστική διανομή.
5. Για την κατασκευή του αεροδρομίου Ηρακλείου Κρήτης «Νίκος Καζαντζάκης» κηρύχθηκαν αναγκαστικές απαλλοτριώσεις που δημοσιεύτηκαν στα ΦΕΚ 85/Α/1935, ΦΕΚ 197/Α/1955, ΦΕΚ 102/Δ/1968, ΦΕΚ 178/Δ/1968, ΦΕΚ 128/Δ/1976 και ΦΕΚ 553/Δ/1994 στις οποίες περιλαμβάνονται και εδαφικά τμήματα των κληροτεμαχίων 317, 307, 4, 6 & 7, ιδιοκτησίας της τότε Κοινότητας Νέας Αλικαρνασσού και σήμερα του Δήμου Ηρακλείου.

Παρά ταύτα, ανεξαρτήτως της συντέλεσης ή μη των εν λόγω απαλλοτριώσεων,  οι εδαφικές εκτάσεις των κληροτεμαχίων 307, 317, 4, 6 & 7 που περιλαμβάνονται σ’ αυτές εξακολουθούν να ανήκουν κατά κυριότητα στο Δήμο Ηρακλείου, κατά τις διακρίσεις που προαναφέρθηκαν, σύμφωνα με τα όσα κρίθηκαν με την 507/1988 του ΑΠ, η οποία παράγει δεδικασμένο όσον αφορά το θέμα της κυριότητας επ’ αυτών κατά το χρόνο άσκηση της αγωγής επί της οποίας αυτή εκδόθηκε (01-09-1979).

Επίσης όσον αφορά στην αναγκαστική απαλλοτρίωση που κηρύχθηκε  την με αρ. 1050596/3118/0010/19-05-1994 ΚΥΑ, ήτοι μετά την έκδοση της απόφασης του ΑΠ, εξακολουθούν να παραμένουν στην κυριότητα του  Δήμου Ηρακλείου,  δύο τμήματα της ανήκουσας σ’ αυτόν κατά ποσοστό 11/30 έκτασης των 172.117 τ.μ., έκτασης των τμημάτων αυτών 30.138 τ.μ. και 25.941 τ.μ..

Άθροισμα επιμέρους ισοδυνάμων εμβαδών κληροτεμαχίων εντός Α/Δ: 359731,08 + 3261,90 + 172.978,08 + 13.587,75 + 13.122,51 = 562.681,31

ΣΥΓΚΥΡΙΟΤΗΤΑ 11/30 (307):  362.992,98

ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΗ ΚΥΡΙΟΤΗΤΑ (4,6,7): 199.688,34

Ποσοστό:  562.681,31 /  1.736.852,61 = 32,40 %

Επισήμανση

Μετά την έκδοση της υπ’ αριθμ. 507/1988 ΑΠ, ο Δήμος Ηρακλείου δεν προέβη σε ενέργειες προκειμένου να ανακτήσει την κατοχή των προαναφερθεισών εδαφικών εκτάσεων που εξακολουθούν να ανήκουν στην κυριότητά του. Τούτο διότι ο Δήμος Ηρακλείου αναγνώριζε ότι το αεροδρόμιο Ηρακλείου «Νίκος Καζαντζάκης» εξυπηρετούσε σκοπό δημόσιας ωφέλειας και λειτουργούσε προς όφελος των δημοτών του και δεν επιθυμούσε να διαταράξει την εύρυθμη λειτουργία του και το σκοπό δημόσιας ωφέλειας που αυτό εξυπηρετούσε.

Σήμερα, ωστόσο, ενόψει της επικείμενης έναρξης λειτουργίας του νέου αεροδρομίου και της συνακόλουθης διακοπής λειτουργίας του υφιστάμενου, ανακύπτει πλέον η υποχρέωση του Δήμου να προασπίσει τα ιδιοκτησιακά του δικαιώματα επί των συγκεκριμένων εκτάσεων που του ανήκουν.

Απώτερος σκοπός του Δήμου Ηρακλείου είναι να του αποδοθούν οι εκτάσεις αυτές και να αξιοποιηθούν προς όφελος των δημοτών του και  προς εξυπηρέτηση του δημοσίου συμφέροντος.

Οριστικοποιώντας τα δεδομένα του ιδιοκτησιακού καθεστώτος και καλώντας την κυβέρνηση να το αναγνωρίσει, είναι και η κατάλληλη στιγμή για να δημιουργηθεί ένας οδικός χάρτης των επόμενων ενεργειών, τόνισε ο Αλέξης Καλοκαιρινός.

Επίσης, ο Δήμαρχος Ηρακλείου τόνισε ότι στον κατάλληλο χρόνο θα αποδοθούν και οι δέουσες τιμές στους Κοινοτάρχες της Νέας Αλικαρνασσού που πέτυχαν αυτό το επίτευγμα.

Στο Δημοτικό Συμβούλιο συμμετείχαν επίσης και τα υπηρεσιακά στελέχη της Πολεοδομίας του Δήμου Ηρακλείου Γιώργος Πολυχρονάκης και Κατερίνα Φωστιέρη και η νομικός Μαρία Κατίκα.