Γραμμή Παραπόνων τηλ : 2813-409409
Η ανάγκη παροχής προληπτικής ιατρικής, ψυχικής και κοινωνικής υποστήριξης στους ηλικιωμένους, με ταυτόχρονο περιορισμό της ιδρυματοποίησης, αναγνωρίστηκε από την Ελληνική Πολιτεία στα μέσα της δεκαετίας του 1970. Στο πλαίσιο αυτό ιδρύθηκαν τα Κέντρα Ανοικτής Προστασίας Ηλικιωμένων (Κ.Α.Π.Η.), τα οποία αποτέλεσαν θεμέλιο λίθο για τη διαμόρφωση σύγχρονων πολιτικών κοινωνικής φροντίδας για την τρίτη ηλικία.
Τα Κ.Α.Π.Η. πρωτοεμφανίστηκαν το 1979, όταν η Διεύθυνση Προστασίας Ηλικιωμένων του Υπουργείου Υγείας και Πρόνοιας κάλεσε τον Όμιλο Εθελοντών να συνεργαστεί στη δημιουργία ενός Πειραματικού Κέντρου Ανοιχτής Εξωιδρυματικής Προστασίας Ηλικιωμένων. Το κέντρο αυτό, γνωστό ως «Η γωνιά του παππού και της γιαγιάς», στελεχώθηκε από διεπιστημονική ομάδα (ιατρό, φυσιοθεραπευτή, νοσηλευτή ή επισκέπτη υγείας, εργοθεραπευτή, οικογενειακό βοηθό).
Στη συνέχεια, σε συνεργασία με το Υπουργείο, ο Όμιλος Εθελοντών διέκοψε το πρόγραμμα συσσιτίου και ίδρυσε το πρώτο Πρότυπο Κ.Α.Π.Η. Νέου Κόσμου, το οποίο λειτούργησε υποδειγματικά και αποτέλεσε πρότυπο για τα επόμενα.
Έως το τέλος του 1981, λειτούργησαν οκτώ (8) Κ.Α.Π.Η. από εθελοντικές οργανώσεις και φορείς, όπως ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός, η Χ.Ε.Ν., το Κέντρο Μέριμνας Οικογένειας Παιδιού και ο Εθνικός Οργανισμός Πρόνοιας.
Από το 1982, τα Κ.Α.Π.Η. εντάχθηκαν στην Τοπική Αυτοδιοίκηση και λειτούργησαν ως Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου (Ν.Π.Δ.Δ.) των Δήμων και Κοινοτήτων. Στη δεύτερη αυτή φάση, ο θεσμός αναπτύχθηκε ραγδαία, φτάνοντας τα 260 Κ.Α.Π.Η. πανελλαδικά, εκ των οποίων τα 80 στην Αθήνα.
Έως το 1988, το Υπουργείο Υγείας και Πρόνοιας κάλυπτε τη μισθοδοσία και τις λειτουργικές δαπάνες, καθώς και την ανέγερση κτιρίων όπου υπήρχε διαθέσιμος χώρος. Από το 1989, οι δαπάνες μεταφέρθηκαν στους Δήμους, ενώ από το 1991 το Υπουργείο διαφοροποίησε τη στάση του, μεταφέροντας την ευθύνη θεσμικά στο Υπουργείο Εσωτερικών.
Κεντρική έννοια του θεσμού των Κ.Α.Π.Η. υπήρξε η ανοιχτή προστασία, δηλαδή η παραμονή των ηλικιωμένων στην κοινότητα: στο οικογενειακό, κοινωνικό και φιλικό τους περιβάλλον (άτυπο σύστημα φροντίδας).
Η εμπειρία ανέδειξε ότι φαινόμενα όπως η ασυλοποίηση, ο ιδρυματισμός και η κατάθλιψη καθιστούσαν επιτακτική την ανάγκη ενίσχυσης της παραμονής των ηλικιωμένων στον φυσικό τους χώρο, μακριά από τον απρόσωπο χαρακτήρα των ιδρυμάτων κλειστής περίθαλψης.
Τα Κ.Α.Π.Η. παρείχαν μεταξύ άλλων:
Κοινωνική εργασία και ψυχοκοινωνική στήριξη
Ιατροφαρμακευτική καθοδήγηση και νοσοκομειακή διασύνδεση
Φυσικοθεραπεία και εργοθεραπεία
Ομάδες αυτενέργειας και δραστηριοποίησης
Εκπαιδευτικές και πολιτιστικές δράσεις
Θερινές κατασκηνώσεις, εκδρομές και ψυχαγωγία
Βοήθεια στο Σπίτι (ήδη από το 1979)
Εντευκτήρια κοινωνικής συνεύρεσης
Η δημογραφική γήρανση, η μείωση της γεννητικότητας, η εργασία της γυναίκας, η αποδυνάμωση της παραδοσιακής γειτονιάς και η ανεξαρτητοποίηση των γενεών αποδυνάμωσαν τον ρόλο της οικογένειας ως αποκλειστικού φορέα φροντίδας.
Παράλληλα, οι ευρωπαϊκές πολιτικές συλλογικής διαβίωσης, αν και δαπανηρές, εστίαζαν κυρίως στη σωματική νόσο, αφήνοντας ακάλυπτες κοινωνικές, συναισθηματικές και πολιτισμικές ανάγκες.
Η προσέγγιση αυτή ερχόταν σε αντίθεση με τον ορισμό της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας (1946), σύμφωνα με τον οποίο:
«Υγεία είναι η κατάσταση πλήρους σωματικής, ψυχικής και κοινωνικής ευεξίας και όχι μόνο η απουσία ασθένειας».
Η Υγιής Γήρανση ορίζεται ως η διαδικασία μεγιστοποίησης των ευκαιριών για σωματική, κοινωνική και ψυχική υγεία, ώστε οι άνθρωποι μεγαλύτερης ηλικίας να συμμετέχουν ενεργά στην κοινωνία και να απολαμβάνουν ανεξάρτητη και ποιοτική ζωή.
Η Ενεργός Γήρανση προϋποθέτει:
κοινωνική συμμετοχή
διαγενεακή αλληλεγγύη
αξιοποίηση εμπειρίας και γνώσης
αξιοπρέπεια, αυτονομία και ισοτιμία
Η απομάκρυνση από τον κοινωνικό ιστό, σε όλες τις ηλικίες, αυξάνει αποδεδειγμένα τους δείκτες νοσηρότητας.
Ο Δήμος Ηρακλείου, ανταποκρινόμενος στις διοικητικές μεταρρυθμίσεις και τις κοινωνικοοικονομικές μεταβολές, αναζήτησε ένα νέο, ολιστικό μοντέλο κοινωνικής πολιτικής, που να καλύπτει όλες τις ηλικίες σε τοπικό επίπεδο.
Έτσι, τον Αύγουστο του 2011 ιδρύθηκαν τα Κέντρα Κοινοτικής Φροντίδας, ως αποκεντρωμένες δομές:
Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας
Κοινοτικής Ανάπτυξης
Ανάπτυξης ανθρώπινου δυναμικού και κοινωνικού κεφαλαίου
(Επί Δημαρχίας Ιωάννη Κουράκη, Αντιδημαρχίας Δέσποινας Συγγελάκη και με πρωτεργάτη τον κ. Φανούρη Οικονομάκη, Διευθυντή Κοινωνικής Ανάπτυξης).
Προαγωγή υγείας και πρόληψη
Ανεξάρτητη διαβίωση
Κοινωνική συμμετοχή και ένταξη
Διαγενεακή αλληλεγγύη
Ιατροί, Κοινωνικοί Λειτουργοί, Νοσηλευτές, Φυσικοθεραπευτές, Εργοθεραπευτές, Οικογενειακοί Βοηθοί.
Λειτουργούν 5 Τμήματα Κοινοτικής Φροντίδας και 14 Κέντρα, καλύπτοντας όλες τις Δημοτικές και Τοπικές Κοινότητες του Δήμου Ηρακλείου.
Προσαρμογή σε νέα διοικητική δομή
Επιφυλάξεις εργαζομένων
Ανησυχίες πολιτών
Συνεχής επιμόρφωση
Ενημέρωση πληθυσμού
Ενεργοποίηση και συμμετοχή δημοτών
Υπηρεσίες σε ανασφάλιστους και ευάλωτους
Βοήθεια στο Σπίτι
Δια βίου μάθηση
Θεραπευτική άσκηση και άθληση
Πολιτισμός, παράδοση, δημιουργική έκφραση
Εκπαίδευση φοιτητών (Κοινωνική Ιατρική, Κοινωνική Εργασία, Νοσηλευτική κ.ά.)
Δικτύωση με Νοσοκομεία, ΜΚΟ, Εκκλησία, Συλλόγους
Αναπληρωτής Προϊστάμενος Διεύθυνσης Κοινωνικής Ανάπτυξης
Τα Κέντρα Κοινοτικής Φροντίδας Δήμου Ηρακλείου στο Χάρτη
