Ημέρα Αναγνώρισης της Επιστήμης της Ταξινομικής 2026 (Taxonomy Recognition Day - TRD)

Ονόμασέ το για να το σώσεις! #NameItToSaveIt

Ονόμασέ το για να το Σώσεις

Το Ευρωπαϊκό πρόγραμμα TETTRIs (https://tettris.eu/) εγκαινιάζει την 3η διοργάνωση της Ημέρας Αναγνώρισης της Ταξινομικής, αναδεικνύοντας την επιστήμη που βρίσκεται πίσω από την προστασία της βιοποικιλότητας.

Το έργο TETTRIs, που χρηματοδοτείται από την ΕΕ, καθιερώνει την 23η Μαΐου ως ετήσια Ημέρα Αναγνώρισης της Ταξινομικής και καλεί επιστήμονες, ιδρύματα και το κοινό να συμμετάσχουν στην καμπάνια #NameItToSaveIt.

Κάθε είδος έχει μια ιστορία. Όμως χωρίς όνομα, αυτή η ιστορία μπορεί να μη ειπωθεί ποτέ. Στις 23 Μαΐου, μια κοινοπραξία κορυφαίων μουσείων φυσικής ιστορίας, βοτανικών κήπων, πανεπιστημίων και ερευνητικών ιδρυμάτων της Ευρώπης, ηγείται για τρίτη συνεχόμενη χρονιά της Ημέρας Αναγνώρισης της Ταξινομικής, ενός πανευρωπαϊκού καλέσματος για τον εορτασμό της Ταξινομικής: της θεμελιώδους επιστήμης που ονομάζει, ταξινομεί και περιγράφει την ποικιλότητα της ζωής στη Γη.

Μια Ημερομηνία με Συμβολισμό

Το έργο TETTRIs (Αναβαθμίζοντας την Επιστήμη της Ταξινόμησης των οργανισμών στην Ευρώπη, μέσω Κατάρτισης, Έρευνας και Καινοτομίας) έχει καθιερώσει την 23η Μαΐου ως Ημέρα Αναγνώρισης της Ταξινομικής, ως μια ετήσια ευκαιρία αφιερωμένη στην ενίσχυση της δημόσιας ευαισθητοποίησης γύρω από την Ταξινομική. Η παράλληλη εκστρατεία, #NameItToSaveIt, προσκαλεί ερευνητές, ιδρύματα, φοιτητές και πολίτες να συμμετάσχουν μέσα από εκδηλώσεις, εκπαιδευτικές δράσεις και παρουσία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Η 23η Μαΐου επιλέχθηκε επειδή συμπίπτει με την ημερομηνία γέννησης του Κάρολου Λινναίου (1707), του Σουηδού βοτανολόγου που θεωρείται ευρέως ως ο πατέρας της σύγχρονης Ταξινομικής και δημιουργός του διωνυμικού συστήματος ονοματολογίας που χρησιμοποιείται ακόμα και σήμερα. Η ημερομηνία ακολουθεί, επίσης, αμέσως μετά την Παγκόσμια Ημέρα Βιοποικιλότητας, η οποία καθιερώθηκε από τον ΟΗΕ και τιμάται στις 22 Μαΐου. Η επιλογή αυτή είναι σκόπιμη: η βασική αρχή στην οποία βασίζεται η Ημέρα Αναγνώρισης της Ταξινομικής είναι ότι η βιοποικιλότητα δεν μπορεί να παρακολουθηθεί, να διαχειριστεί ή να προστατευθεί αποτελεσματικά, αν πρώτα δεν γνωρίζουμε ποια είδη υπάρχουν και πώς ονομάζονται.

Η Ταξινομική σε Κρίσιμη Καμπή για την Ευρώπη

Η έναρξη της Ημέρας Αναγνώρισης της Ταξινομικής πραγματοποιείται σε μια περίοδο όπου η σημασία της ταξινομικής γνώσης δεν ήταν ποτέ μεγαλύτερη, ενώ το χάσμα μεταξύ αναγκών και διαθέσιμης δυναμικότητας δεν ήταν ποτέ πιο εμφανές. Το Παγκόσμιο Πλαίσιο Βιοποικιλότητας Kunming-Montreal 2022 δεσμεύει τις χώρες που το έχουν υπογράψει, συμπεριλαμβανομένων των κρατών-μελών της ΕΕ, να εφαρμόσουν ολοκληρωμένα προγράμματα παρακολούθησης της βιοποικιλότητας έως το 2030. Η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, η Στρατηγική της ΕΕ για τη Βιοποικιλότητα για το 2030 και ο Κανονισμός για την Αποκατάσταση της Φύσης θέτουν δεσμευτικούς ή ενδεικτικούς στόχους για την ανάσχεση και αντιστροφή της απώλειας βιοποικιλότητας – στόχους που εξαρτώνται από την ικανότητα αναγνώρισης, παρακολούθησης και τεκμηρίωσης των ειδών στα οικοσυστήματα.

Ωστόσο, η επιστημονική υποδομή που απαιτείται για την επίτευξη αυτών των δεσμεύσεων βρίσκεται υπό πίεση. Υπολογίζεται ότι μόνο περίπου το 15% της παγκόσμιας βιοποικιλότητας έχει σήμερα περιγραφεί και τεκμηριωθεί. Περισσότερα από ένα εκατομμύριο είδη απειλούνται με εξαφάνιση παγκοσμίως, πολλά από αυτά ακόμη άγνωστα στην επιστήμη. Την ίδια στιγμή, ο αριθμός των εκπαιδευμένων Tαξινόμων —των ειδικών που επιτελούν το έργο της ονομασίας και ταξινόμησης των οργανισμών— μειώνεται, με την τεχνογνωσία να συγκεντρώνεται σε περιορισμένο αριθμό ιδρυμάτων και να κατανέμεται άνισα στην Ευρώπη.

Όπως σημειώνει η Ana Casino, Τεχνική Συντονίστρια του έργου TETTRIs:

"Η Ταξινομική είναι κάτι περισσότερο από την απλή ονομασία ειδών - αφορά την κατανόηση των δεσμών που συνδέουν κάθε ζωντανό οργανισμό στη Γη. Καθώς τα είδη εξαφανίζονται με πρωτοφανή ρυθμό, το έργο των Ταξινόμων δεν υπήρξε ποτέ πιο επείγον. Πώς μπορείς να προστατέψεις κάτι αν δεν γνωρίζεις το όνομά του;"

TETTRIs: Μετασχηματίζοντας την Ευρωπαϊκή Ταξινομική

Το TETTRIs ενώνει 17 ιδρύματα-εταίρους από όλη την Ευρώπη, μεταξύ των οποίων κορυφαία μουσεία φυσικής ιστορίας, βοτανικοί κήποι και ερευνητικοί οργανισμοί, με κοινή αποστολή την ενίσχυση της ταξινομικής γνώσης και υποδομής προς υποστήριξη των ευρωπαϊκών δεσμεύσεων για τη διακυβέρνηση της βιοποικιλότητας. Το έργο χρηματοδοτείται στο πλαίσιο του προγράμματος HORIZON και υλοποιείται από τον Δεκέμβριο του 2022 έως τον Μάιο του 2026, με συνολικό προϋπολογισμό περίπου 6 εκατομμυρίων ευρώ.

Το έργο δρα σε τρεις βασικούς άξονες: βελτίωση της πρόσβασης σε ταξινομικά εργαλεία και συλλογές αναφοράς, ανάπτυξη κατάρτισης και δεξιοτήτων για τη νέα γενιά Ταξινόμων και ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ επιστημονικών ιδρυμάτων, πολιτών-επιστημόνων και φορέων χάραξης πολιτικής. Η Ημέρα Αναγνώρισης της Ταξινομικής βρίσκεται στο σημείο τομής και των τριών αυτών αξόνων: αποτελεί μια πρωτοβουλία εξωστρέφειας που στοχεύει να καταστήσει την ταξινομική ορατή πέρα ​​από την επιστημονική κοινότητα και να ενισχύσει την κοινωνική και πολιτική βούληση που απαιτείται για τη διατήρησή της.

Μάιος 2025: Η 2^η Διοργάνωση με Πανευρωπαϊκή Εμβέλεια

Η 2η Ημέρα Αναγνώρισης Ταξινομικής, που πραγματοποιήθηκε στις 23 Μαΐου 2025, ανέδειξε το εύρος του ενδιαφέροντος για την πρωτοβουλία αυτή. Συμμετείχαν περισσότερα από 30 ιδρύματα σε όλη την Ευρώπη, από τα Κανάρια Νησιά έως τη Νορβηγία και από την Πορτογαλία έως την Ελλάδα. Οι εκδηλώσεις περιλάμβαναν διαλέξεις ειδικών, δημόσιες συζητήσεις, ξεναγήσεις στα «παρασκήνια» των μουσείων, εργαστήρια αναγνώρισης ειδών και δράσεις δικτύωσης τόσο για ειδικούς όσο και για το ευρύ κοινό.

Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, η καμπάνια #NameItToSaveIt κοινοποιήθηκε από άτομα και οργανισμούς σε όλο τον κόσμο, προσεγγίζοντας συνολικά περισσότερους από 700.000 ανθρώπους. Η ανταπόκριση επιβεβαίωσε τόσο το ενδιαφέρον του κοινού για την ταξινομική όσο και τη δυναμική μιας συντονισμένης, ετήσιας δράσης που μπορεί να αναπτύσσεται διαρκώς.

Πώς μπορείτε να συμμετέχετε

Το TETTRIs καλεί ένα ευρύ φάσμα συμμετεχόντων να πάρουν ενεργά μέρος στο κίνημα #NameItToSaveIt — όχι μόνο στις 23 Μαΐου, αλλά καθ' όλη τη διάρκεια του έτους. Οι προτεινόμενες δράσεις:

·         Δημοσίευση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για ένα είδος με προσωπική ή επιστημονική σημασία, μαζί με το όνομά του και την ιστορία πίσω από αυτό.

·         Διοργάνωση ή παρακολούθηση εκδηλώσεων σε μουσεία φυσικής ιστορίας, βοτανικούς κήπους, πανεπιστήμια ή ερευνητικά ιδρύματα.

·         Χρήση του hashtag #NameItToSaveIt σε όλες τις πλατφόρμες για να συμβάλετε στην προβολή της καμπάνιας.

·         Σύνδεση με το TETTRIs μέσω των επίσημων καναλιών του για υλικό, πηγές και δυνατότητες συνεργασίας.

Περισσότερες πληροφορίες, καθώς και υλικό για διοργανωτές και συμμετέχοντες της εκστρατείας, είναι διαθέσιμες στη διεύθυνση tettris.eu/trd. Για δημοσιογραφικά αιτήματα και προτάσεις συνεργασίας, μπορείτε να επικοινωνήσετε με τον Michael Magee στην διεύθυνση magee@snm.ku.dk.

Περισσότερες πληροφορίες για το πρόγραμμα των εκδηλώσεων στις 23 Μαΐου 2026 θα ανακοινωθούν τις επόμενες ημέρες στην ιστοσελίδα (https://www.nhmc.uoc.gr/) και στα κοινωνικά δίκτυα του ΜΦΙΚ-ΠΚ ( Natural History Museum of Crete - Official Page,  natural_history_museum_crete).