Ενετικές Κρήνες

Κάλλια Νικολιδάκη
Αρχαιολόγος Δήμου Ηρακλείου.

Μια από τις πρώτες φροντίδες της βενετικής ηγεσίας ήταν και η διοχέτευση νερού στη διψασμένη πόλη του Χάνδακα η οποία στερείτο πηγαίων υδάτων. Αυτό επιτεύχθηκε με την κατασκευή δεξαμενών και πηγαδιών δημόσιων και ιδιωτικών. Διάφορες κρήνες της περιόδου με περίτεχνη διακόσμηση διασώζονται μέχρι σήμερα, κοσμώντας την παλιά πόλη του Ηρακλείου.

 Βενετσιάνικη κρήνη Bembo στη σημερινή πλατεία Κορνάρου. Κατασκευασμένη από τον capitano Gianmatteo Bembo*. Μεγάλο ακέφαλο άγαλμα της Ρωμαϊκής περιόδου δεσπόζει στο κέντρο της κρήνης ανάμεσα σε άλλα διακοσμητικά στοιχεία και οικόσημα. * μεταξύ 1552 - 1554


Κρήνη Bembo: Κατασκευασμένη από τον capitano Gianmatteo Bembo μεταξύ 1552-1554, δεσπόζει στη σημερινή πλατεία Κορνάρου, δίπλα σε άλλη μεταγενέστερη τούρκικη φιλανθρωπική κρήνη. Κοσμείται με οικόσημα και άλλα αναγεννησιακού και γοτθικού τύπου στοιχεία, ενώ ξεχωρίζει στη μέση μεγάλο ακέφαλο άγαλμα ρωμαϊκής περιόδου. Ο κρουνός διακοσμείται με φυτικής διακόσμησης ανάγλυφα στοιχεία.

 Κρήνη Sagredo. Βρίσκεται στη βορειοδυτική γωνία της Λότζια (σημερινό Δημαρχείο). Κατασκευασμένη από τον Giovanni Sagredo*, ξεχωρίζει με το γυναικείο ανάγλυφο άγαλμα που πιθανόν προσωποποιεί την Κρήτη. * μεταξύ 1602 - 1604

 

Κρήνη Sagredo: Κατασκευασμένη από τον Giovanni Sagredo μεταξύ 1602-1604, τμήμα της έχει εντοιχιστεί στη βορειοδυτική γωνία της σημερινής Λότζια και διακοσμείται με λαξευμένο γυναικείο άγαλμα που, σύμφωνα με την περιγραφή του Gerola, πιθανώς με το αριστερό χέρι να κρατούσε ασπίδα, ενώ με το δεξί ένα είδος βαρειάς (μεγάλου σφυριού) για επίδειξη, και αναπαρίστανε, ίσως, την προσωποποίηση της Κρήτης.

 

 Κρήνη Morozini. Μνημειακή κρήνη πού κατασκευάστηκε από τον γενικό προβλεπτή Francesco Moruzini*. Πλούσιος ανλάγλυφος διάκοσμος με μυθολογικές και άλλες παραστάσεις. Στο κέντρο της οκτάλοβης δεξαμενής δεσπόζουν τα 4 λιοντάρια. * το 1628 Κρήνη Μοrozini (Λιοντάρια): Από τις γνωστότερες κρήνες του Ηρακλείου, σημείο αναφοράς τόσο για τους κατοίκους του, όσο και για τους επισκέπτες του, αποτελεί σήμερα ένα από τα ωραιότερα μνημεία της πόλης. Κατασκευάστηκε από τον γενικό προβλεπτή Francesco Morozini το 1628, ο οποίος μέσα από ένα περίπλοκο, για την εποχή εκείνη, σύστημα αγωγών κατάφερε να φέρει νερό στη διψασμένη πόλη του Χάνδακα από τις πηγές των Αρχανών. Η οκτάλοβη δεξαμενή που στηρίζεται πάνω σε ειδική εξέδρα διακοσμείται με ανάγλυφες μυθολογικές παραστάσεις και θαλάσσιες μορφές, όπως τρίτωνες, δελφίνια, και διάφορα οικόσημα, ενώ το νερό έρρεε από τα στόματα των τεσσάρων λιονταριών. Στην κορυφή της κρήνης δέσποζε ένα υπερφυσικό άγαλμα του Ποσειδώνα, το οποίο, όμως κατέρρευσε, πιθανώς από σεισμό. Κατά την τουρκοκρατία η κρήνη υπέστη κάποια ακαλαίσθητη διαμόρφωση με την τοποθέτηση ενός περιμετρικού κουβούκλιου γύρω από αυτήν το οποίο όμως αργότερα αφαιρέθηκε. Ο Morosini με την ευκαιρία των εγκαινίων της έκοψε ειδικό μετάλλιο με τη μορφή του από τη μια μεριά και την κρήνη από την άλλη. Τον Ιούλιο 2004 ύστερα από μια πολύμηνη φροντίδα συντήρησης και αποκατάστασής του ο Δήμος παράδωσε στους Ηρακλειώτες και στους επισκέπτες της πόλης, το λαμπρό αυτό μνημείο, πραγματικό κόσμημα της Κρήτης. Δείτε το χρονικό της συντήρησης και της παράδοσης καθώς και φωτογραφίες...

 Κρήνη Priuli. Κατασκευασμένη από τον γενικό προβλεπτή Antonio Priuli*. Βρίσκεται στην ευρύτερη περιοχή της Πύλης Δερματά. Διακοσμείται με ανάγλυφα φυτικού τύπου στοιχεία και η όλη κατασκευή στέφεται από αέτωμα που εδράζεται σε 4 πεσσούς - κίονες. * 1666

Κρήνη Priuli: Κατασκευασμένη από τον γενικό προβλεπτή Antonio Priuli, στα 1666, βρίσκεται σήμερα όπισθεν του Μποδοσάκειου Δημοτικού Σχολείου (στην περιοχή της Πύλης Δερματά). Τη διακόσμησε με κίονες και πεσσούς, με κιονόκρανα κορινθιακού τύπου, ενώ η όλη κατασκευή στέφεται με τριγωνικό αέτωμα. Εκατέρωθεν των κιόνων σχηματίζονται κόγχες που οι μετόπες τους διακοσμούνται με περίτεχνη διακόσμηση. Στο μέσον της κρήνης υπάρχει επιγραφή τούρκικη στην οποία αναφέρεται το όνομα του πασά που κατόρθωσε να φέρει ξανά νερό στην κρήνη.